Сігневічы

Сігневічы (Siechniewicze) – былы маёнтак Празораў і Лей-Нейгафаў на тэрыторыі колішняга Пружанскага павету, на Палессі.

У сярэдзіне XVI ст. Сігневічы – шляхецкая ўласнасць у Берасьцейскім павеце «Зямля ў Сігневічах» узгадваецца ў Метрыцы Вялікага Княства Літоўскага ў 1520 року.
Некалі маёнтак Сігневічы ва ўласнасьці шляхецкага роду Шуйскіх, гаспадаром тут быў Адам Шуйскі (Adam Szujski) і ягоная жонка Марыя Халецка (Maria Holecka), якая пазьней застанецца адзінаю паўнапраўнаю уладальніцаю маёнтку.
У XVIII ст. Марыя Халецка, а таксама ейны другі муж Юзэф Празор (Józef Prozor) [1723-1788] валодалі Сігневічамі. У 1785 року па іхняму загаду ўзвялі тут мураваны касьцёл з элементамі барока на месцы старога драўлянага.

Па дадезным на 1775 рок сям’і Прозараў належала 21 дом у Сігневічах, 4 у Вініне, 19 у Падоссю, 1 у Зарэччу і пры маёнтку 53 дома з сялянамі, што працавалі на іх.

Юзэф Празор – ваевода Віцебскі ў 1781-1787 роках, каштэлян Віцебскі ў 1774-1781, маршалак галоўнага трыбуналу ВКЛ у 1781-м, стараста Ковеньскі ў 1764-м, генерал маёр арміі ВКЛ ад 1762-га року.

Сям’я Празораў на малюнку Ф. Смуглевіча, 1789 рок

Па загаду гаспадароў мастак Францішак Смуглевіч напісаў карціну «Сям’я Празораў» (захоўваецца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве), пад якой быў зьмешчаны тэкст Францішка Карпінскага ў памяць памерлага Юзэфа Празора (памёр у Сігневічах).

Пазьней маёнтак адыйшоў Каролю Празору (Karol Prozor) [1759-1841] – чалец камісіі ўраду ВКЛ у 1812-ым, абозны вялікі літоўскі, маршалак галоўнага трыбуналу ВКЛ у 1787 року.

Адзін з галоўных арганізатараў паўстання 1794 року супраць расейскае акупацыі, у тым ліку Віленскага паўстання. Сапраўдны патрыет ВКЛ, падчас паўстання, Касьцюшка прызначыў Празора камандуючым войскамі на Палесьсі, Украіне, Падоле, а ў выпадку сваёе сьмерці або палону – сваім пераемнікам.

Пасьля арышту Празора за ўдзел у паўстанні, маентак быў канфіскаваны расейскімі ўладамі. Потым Караль Празор быў у эміграцыі, але маёнтак праз некаторы час вярнулі.

Караль Празор таксама ўваходзіў у літаратурны гурток выдатнага польскага паэта Францішка Карпінскага,

Karol Prozor

У 1838 року маёнтак ў Пружанскім павеце Гродзенскае губерні, належалі памешчыцы Прозаравай.
З крастрычніку 1843 року Сігневічы належалі да роду нямецкіх графаў Лей-Нейгафаў. Гаспадаром тут быў маршалак Пружанскага павету – Рамуальд Нейгаф фон дер Лей (Romuald Neuhoff von der Ley) [1808-1883].

Маёнтак на мапе 1856 року

Пасьля анты-расейскага паўстання 1863-1864 рокаў, у перыяд з 2 студзеня 1865-га па 28 жніўня 1872-га, частка зямельных надзелаў маёнтка Сігневічы, што належала Рамуальду Нейгаф фон дер Лею (расейскія ініцыялы. Р.О.), была выкупленая часоваабавязанымі сялянамі.

Сядзібны дом тых часоў быў драўляны, вялікі па памерах, на цагляным падмурку.
Таксама ў склад маёнтку ўваходзілі 3 свірны, вазоўня, стайня, ляднік, камора, вяндлярня, жывёльны двор, пуня, кузня і млын-вятрак.
У сярэдзіне XIX ст. быў закладзены парк.

Перад першаю сусветнаю вайною (да 1914) зямельныя надзелы маёнтку былі часткова парцэляваныя, 168 дзесяцінаў зямлі набылі 16 пакупнікоў.

У 1914 року сядзібны дом згарэў, але быў адноўлены і перабудаваны.

Маёнтак на мапе 1930 року

У 1930-х маёнткам Сігневічы валодаў Райнхольд Нейгаф фон дэр Лей (Reinhold Neuhoff von der Ley) [1885-1951]. Каля 1910 року Райнхольд пабраўся шлюбам з Вікторыяю Ельскаю (Wiktoria Jelska) [1884-1939] гербу Пелеш. У шлюбе нарадзіўся сын Аляксандр (Aleksander Neuhoff von der Ley) [1915-1944].

Сам Райнхольд меў таксама дом у Пружане і жыў па вуліцы 11 лістапада дом 10, дзе ў яго быў тэлефон, дазваніцца ў 1930-я яму можна было пад номерам 34.

У 1934 року Райнхольд Нейгаф фон дэр Лей дараваў невялікую частку зямлі з Сігневічаў на карысьць пружанскае адміністрарацыі для падтрымкі развіцця сельскае гаспадаркі.

Урывак з выдання 1938 року

У 1939 року памерла жонка Вікторыя, пачалася другая сусветная вайна і сын Аляксандр уступіў у шэрагі Арміі Краёвае, дзе служыў стральцом у палку “Башта”, загінуў пры абароне Варшавы ў версьці 1944-га.

Пасьля другое сустветнае вайны, у савецкі перыяд ў сядзібе быў разьмешчаны шпіталь, таму будынак сядзібы і парк засталіся не зруйнаваныя. Але на пачатку 1990 року, з ліквідацыяю шпіталя, паркавы комплекс стаў паступова прыходзіць у заняпад, а сядзібны дом разбурацца.

1999 рок

1999 рок

Ліпавая алея ў 2014 року

Фрагмент стаўка, 2014-ты

Захавалася ліпавая альтанка з правага боку ад асноўнага будынку сядзібы, таксама сярод дрэвастою праглядваюцца дубы і акацыі. У паўночнае часцы парку існуе ставок.

Крыніцы:
Л. Несцярчук “Замкi, палацы, паркi Берасцейшчыны” 2002 г.
polishgenealogy1.blogspot.com
Poleski Dziennik Wojewódzki. 1938, nr 3, str. 24
www.sejm-wielki.pl
www.1944.pl
rgia.su

Advertisements

7 thoughts on “Сігневічы

  1. Pingback-адсылка: Спіс уладальнікаў маёнткаў (1938) | Pružana

  2. Pingback-адсылка: Спіс уладальнікаў маёнткаў па 1863 року | Pružana

  3. Pingback-адсылка: Сьпіс уладальнікаў маёнткаў па 1863 року | Pružana

  4. Pingback-адсылка: Сьпіс уладальнікаў маёнткаў па 1863 року | Pružana

  5. Pingback-адсылка: Сьпіс уладальнікаў маёнткаў з 1880-х | Pružana

  6. Pingback-адсылка: Сьпіс Пружаскае шляхты 1775 року | Pružana

  7. Pingback-адсылка: Сьпіс маршалкаў | Pružana

Пакінуць адказ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Змяніць )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Змяніць )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Змяніць )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Змяніць )

Connecting to %s