Sihnievičy

Сігневічы (Siechniewicze) – былы маёнтак Празораў і Лей-Нейгафаў на тэрыторыі колішняга Пружанскага павету, на Палессі.

У сярэдзіне XVI ст. Сігневічы – шляхецкая ўласнасць у Берасьцейскім павеце «Зямля ў Сігневічах» узгадваецца ў Метрыцы Вялікага Княства Літоўскага ў 1520 року.

У скарзе 1577 року ўзгадваецца першы ўладальнік маёнтку – Станіслаў Малахоўскі (Stanisław Małachowski), меў ён мельніцу на рацэ Вінец.

Урывак справы 1577 року

Некалі маёнтак Сігневічы ва ўласнасьці шляхецкага роду Шуйскіх, гаспадаром тут быў Адам Шуйскі (Adam Szujski) і ягоная жонка Марыя Халецка (Maria Cholecka), якая пазьней застанецца адзінаю паўнапраўнаю уладальніцаю маёнтку.
У XVIII ст. Марыя Халецка, а таксама ейны другі муж Юзэф Празор (Józef Prozor) [1723-1788] валодалі Сігневічамі. У 1785 року па іхняму загаду ўзвялі тут мураваную эклэзію з элементамі барока на месцы старога драўлянага.

Па дадезным на 1775 рок сям’і Прозараў належала 21 дом у Сігневічах, 4 у Вініне, 19 у Падоссю, 1 у Зарэччу і пры маёнтку 53 дома з сялянамі, што працавалі на іх.

Юзэф Празор – ваевода Віцебскі ў 1781-1787 роках, каштэлян Віцебскі ў 1774-1781, маршалак галоўнага трыбуналу ВКЛ у 1781-м, стараста Ковеньскі ў 1764-м, генерал маёр арміі ВКЛ ад 1762-га року.

Сям’я Празораў на малюнку Ф. Смуглевіча, 1789 рок

Па загаду гаспадароў мастак Францішак Смуглевіч напісаў карціну «Сям’я Празораў» (захоўваецца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве), пад якой быў зьмешчаны тэкст Францішка Карпінскага ў памяць памерлага Юзэфа Празора (памёр у Сігневічах).

Пазьней маёнтак адыйшоў Каролю Празору (Karol Prozor) [1759-1841] – чалец камісіі ўраду ВКЛ у 1812-ым, абозны вялікі літоўскі, маршалак галоўнага трыбуналу ВКЛ у 1787 року.

Адзін з галоўных арганізатараў паўстання 1794 року супраць Расейскае акупацыі, у тым ліку Віленскага паўстання. Сапраўдны патрыет ВКЛ, падчас паўстання, Касьцюшка прызначыў Празора камандуючым войскамі на Палесьсі, Украіне, Падоле, а ў выпадку сваёе сьмерці або палону – сваім пераемнікам.

Пасьля арышту Празора за ўдзел у паўстанні, маентак быў канфіскаваны расейскімі ўладамі. Потым Караль Празор быў у эміграцыі, але маёнтак праз некаторы час вярнулі.

Караль Празор таксама ўваходзіў у літаратурны гурток выдатнага польскага паэта Францішка Карпінскага,

Karol Prozor

У 1838 року маёнтак ў Пружанскім павеце Гродзенскае губерні, належалі памешчыцы Прозаравай.
З крастрычніка 1843 року Сігневічы належалі ўжо роду нямецкіх графаў Лей-Нейгафаў. Гаспадаром тут быў маршалак Пружанскага павету – Рамуальд Нейгаф фон дер Лей (Romuald Neuhoff von der Ley) [1808-1883].

Пісьменнік Каетан Крашэўскі, які быў уладальнікам маёнтку Доўгае, што знаходзіўся таксама на Пружанскім павеце, без імя, але ў сваіх нататках 1855 року ўзгадаў бацьку Рамуальда і Юзэфа Лей-Нейгафаў, магчыма маёнтак набываў менавіта ён.

Wspomnienia i zapiski dzienne z lat 1830-1881

Пасьля анты-расейскага паўстання 1863-1864 рокаў, у перыяд з 2 студзеня 1865-га па 28 жніўня 1872-га, частка зямельных надзелаў маёнтка Сігневічы, што належала Рамуальду Нейгаф фон дер Лею (расейскія ініцыялы. Р.О.), была выкупленая часоваабавязанымі сялянамі.

Маёнтак на мапе 1850-х

Сядзібны дом тых часоў быў драўляны, вялікі па памерах, на цагляным падмурку.
Таксама ў склад маёнтку ўваходзілі 3 свірны, вазоўня, стайня, ляднік, камора, вяндлярня, жывёльны двор, пуня, кузня і млын-вятрак.
У сярэдзіне XIX ст. быў закладзены парк.

Перад першаю сусветнаю вайною (да 1914) зямельныя надзелы маёнтку былі часткова парцэляваныя, 168 дзесяцінаў зямлі набылі 16 пакупнікоў.

У 1914 року сядзібны дом згарэў, але быў адноўлены і перабудаваны.

Маёнтак на мапе 1930 року

На выставе фермерска-прамысловай у Берасьці над Бугам ў 1928 року нейкі Нейгаф-Лей з Сігневічаў за гадаванне дамашніх птахаў атрымаў пахвальны ліст ад ваяводзкай фермерска-прамысловай рады.

У 1930-х маёнткам Сігневічы валодаў Райнхольд Нейгаф фон дэр Лей (Reinhold Neuhoff von der Ley) [1885-1951]. Каля 1910 року Райнхольд пабраўся шлюбам з Вікторыяю Ельскаю (Wiktoria Jelska) [1884-1939] гербу Пелеш. У шлюбе нарадзіўся сын Аляксандр (Aleksander Neuhoff von der Ley) [1915-1944].

Сам Райнхольд меў таксама дом у Пружане і жыў па вуліцы 11 лістапада дом 10, дзе ў яго быў тэлефон, дазваніцца ў 1930-я яму можна было пад номерам 34.

У 1934 року Райнхольд Нейгаф фон дэр Лей дараваў невялікую частку зямлі з Сігневічаў на карысьць пружанскае адміністрарацыі для падтрымкі развіцця сельскае гаспадаркі.

Урывак з выдання 1938 року

У 1939 року памерла жонка Вікторыя, пачалася другая сусветная вайна і сын Аляксандр уступіў у шэрагі Арміі Краёвае, дзе служыў стральцом у палку “Башта”, загінуў пры абароне Варшавы ў версьці 1944-га.

Пасьля другое сустветнае вайны, у савецкі перыяд ў сядзібе быў разьмешчаны шпіталь, таму будынак сядзібы і парк засталіся не зруйнаваныя. Але на пачатку 1990 року, з ліквідацыяю шпіталя, паркавы комплекс стаў паступова прыходзіць у заняпад, а сядзібны дом разбурацца.

1999 рок

1999 рок

Ліпавая алея ў 2014 року

Фрагмент стаўка, 2014-ты

Захавалася ліпавая альтанка з правага боку ад асноўнага будынку сядзібы, таксама сярод дрэвастою праглядваюцца дубы і акацыі. У паўночнае часцы парку існуе ставок.

Будынак старога сядзібнага дому зруйнаваны ў 2018 року.

Krynicy:
Л. Несцярчук “Замкi, палацы, паркi Берасцейшчыны” 2002 г.
polishgenealogy1.blogspot.com
Poleski Dziennik Wojewódzki. 1938, nr 3, str. 24
www.sejm-wielki.pl
www.1944.pl
П. Диковъ, “Списокъ землевладѣній въ Гродненской губерніи”. Изд. гродненскаго губернскаго статистическаго комитета. Гродна. 1890 год, стр. 200

rgia.su
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 10, 1889 rok, str. 519
Polesie (1928), nr. 8, str. 15
Kajetan Kraszewski – Silva rerum. Wspomnienia i zapiski dzienne z lat 1830-1881. Kronika domowa., str. 67
Marian Dubiecki – Karol Prozor oboźny W. W. Ks. Litew. Przyczynek do dziejów Powstania Kościuszkowskiego, Kraków, 1897 rok

8 thoughts on “Sihnievičy

  1. Pingback-адсылка: Спіс уладальнікаў маёнткаў (1938) | Pružana

  2. Pingback-адсылка: Спіс уладальнікаў маёнткаў па 1863 року | Pružana

  3. Pingback-адсылка: Сьпіс уладальнікаў маёнткаў па 1863 року | Pružana

  4. Pingback-адсылка: Сьпіс уладальнікаў маёнткаў па 1863 року | Pružana

  5. Pingback-адсылка: Сьпіс уладальнікаў маёнткаў з 1880-х | Pružana

  6. Pingback-адсылка: Сьпіс Пружаскае шляхты 1775 року | Pružana

  7. Pingback-адсылка: Сьпіс маршалкаў | Pružana

  8. Pingback-адсылка: Сьпіс судзяў Пружанскага межавога апеляцыйнага суду | Pružana

Пакінуць адказ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Змяніць )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Змяніць )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Змяніць )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Змяніць )

Connecting to %s