Забаб’е

Забаб’е (Zababie) – колішні маёнтак магнацкіх родаў Радзівілаў і Сапегаў, а таксама Замойскіх і Гольчаў на Пружаншчыне.

Паселішча ўпершыню згаданае ў дакумэнтах першае паловы XVI стагодзьдзя як сяло Забабскае (грамата каралевы Боны 6 студзеня 1529 року).

У актавае кнізе прывілеяў пад 1554 рокам занатавана, што землеўладальнікі Дашко і Пракоп Сілічы маюць прывілей Боны на маёнтак і вёску Забаб’е, дадзенае за выслугу ад пана Станіслава Віштарта іх дзеду Васку Пракудзе. У 1567 року таксама узгадваецца Пракоп Сіліч (Prokop Silicz) як шляхціч з Забаб’я.

З 1570 року частка Пружаншчыны адышла ва ўладанні буйнога магнацкага роду Вялікага Княства Літоўскага – Радзівілам. Прыкладна ў гэтыя рокі Забаб’е і стала з’яўляцца іхняю ўласнасьцю.

Невядома менавіта хто з Радзівілаў быў уладальнікам Забаб’я ў тыя часы, але ў другой чверці XVII ст. тут жыў Крыштап Радзівіл (Krzysztof Radziwiłł) [1585-1640]. 29 червеня 1640-га каралеўскі сакратар Лазар Майжэшовіч (Łazarz Mojżeszowicz) дасылае ліст вялікаму гетману Крыштапу Радзівілу ў Забаб’е ў якім паведамляе, што была ўзята райтарыя (коніца), якое ён заплаціў за 2 рока наперад.

Krzysztof Radziwiłł

Праўдападобна з пачатку XVIII ст. Забаб’е перайшло да іншага знакамітага магнацкага роду Сапегаў. Уладальнікам Забаб’я ў сярэдзіне XVIII ст. быў Міхал Сапега (Michał Antoni Sapieha) [1711-1760]. З лістоў XVIII ст. узгадваецца дашлюбная справа, дзе Міхал Сапега – ваявода падляшскі, у наступстве падканцлер вялікалітоўскі, прадставіў свае ўладанні нейкаму Аляксандровічу, сярод якіх былі Забаб’е і Ясенічы Сяльцкага рэгіёну на Палессі.

Michał Antoni Sapieha

У XVIII стагодзьдзі існавала ў Забаб’і ўніяцкая (грэка-каталіцкая) царква, пабудаваная падканлцерам ВКЛ Сапегам, апошні ўспамін пра царкву ў Забаб’і сустракаецца пад 1799 рокам.

Па дадзеным на 1775 рок маёнтак Забаб’е належыў судзі земскаму Слонімскаму – Мікульскаму. Праўдападобна гэта Аляксандр Мікульскі (Aleksander Mikulski) – дыпутат трэбунату Вялікага Літоўскага (~1750-1763), судзя земскі Слонімскі з 1768-га, харунжы Слонімскі з 1778-га. Меў некалькі маёнткаў, а таксама на Пружаншчыне ў ягонае ўласнасьці былі вёскі Труханавічы, Залессе, Баравікі, Навадворцы, Руднікі, Бельчыцы, Казлы, Замошша, Несьцеркі, Забаб’е, а таксама Становічы, Панікары, Касцені, Кузьмічы, Смаленічы, Быкавічы, Шэўчыкі і агулам ягонымі лічыліся 310 дамоў разам.

У сярэдзіне XIX ст. Сялецкія ўладанні Сапегаў пры шлюбе Анэлі Сапегі і Кастуся Замойскага (Konstanty Zamojski) перайшлі да роду Замойскіх. Маёнтак узгадваецца ў карэспандэнцыі да 1870-га року.

Tydzień Polityczny, Naukowy, Literacki i Artystyczny. 1870 R.1 nr39

Паводле звестак на 1880-я рокі ўладальнікам тут быў Уладзімір Гольч (Włodzimierz Golcz), а зямельны надзел на той час складаў 987 дзесяцінаў. На мапах другое паловы XIX ст. таксама бачна, што на тэрыторыі маёнтка працаваў бровар.

Маёнтак на мапе 1893 року

Перад першае сусветнае вайною маёнтак Забаб’е падпаў пад парцэляцыю, у выніку чаго 49 пакупнікоў набылі значны зямельны надзел Забаб’я ў колькасьці 228 дзесяцінаў.

Маёнтак Забаб’е яшчэ існаваў на мапах 1920-х рокаў, але хто з’яўляўся ягоным апошнім гаспадаром, а таксама што ўваходзіла ў склад маёнтку – невядома.

Маёнтак на мапе 1924 року

У 1930-х Забаб’е з’яўлялася вайсковаю асадаю, падчас савецкае акупацыі вялікая частка жыхароў былі рэпрасаваныя і адпраўленыя ў выпраўленча-працоўныя лагеры ў глыб СССР у лепшым выпадку, а іншая частка растраляны.

Стары дуб на Забабскае мясцовасьці, 2018

Стаў сярод поля, 2018

Кавалак пліткі сярод кукурузнага поля, 2018

Крыніцы:
Pamiętniki Marcina Matuszewicza, 1714-1765
rcin.org.pl
archive.org
be.wikipedia.org
Mikołaj Rozanow – „Powiat Prużański (Szkic Historyczny)” 1935 rok, str. 75-84
P.Sz.Towpik – Szlachta traktu pruzanskiego posiadajaca poddanych, wedlug spisu podymnego dla woj. brzeskiego litewskiego z 1775 r.

Advertisements

3 thoughts on “Забаб’е

  1. Pingback-адсылка: Сьпіс уладальнікаў маёнткаў з 1880-х | Pružana

  2. Pingback-адсылка: Сьпіс Пружаскае шляхты 1775 року | Pružana

  3. Pingback-адсылка: Сілічы | Pružana

Пакінуць адказ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Змяніць )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Змяніць )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Змяніць )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Змяніць )

Connecting to %s